ประวัติความเป็นมาของชุมชน
จากการเล่าขานของผู้เฒ่าผู้แก่ เล่าว่าตามตำนาน เรื่อง สังข์ทอง พระสังข์กับเทวดาได้ใช้ทุ่งกว้างบริเวณหมู่บ้านสระ หมู่บ้านพลี และหมู่บ้านทุ่งตะกาดพลี เป็นสถานที่แข่งตีคลี หมู่บ้านพลี เดิมชื่อหมู่บ้านตีคลี หรือหมู่บ้านคลี ต่อมาเรียกเพี้ยนเป็นหมู่บ้านผี และได้เปลี่ยนชื่อมาเป็นหมู่บ้านพลี เพื่อให้มีความไพเราะขึ้น ประชาชนส่วนใหญ่จะใช้พื้นที่บริเวณนี้ประกอบอาชีพทำไร่ เนื่องจากเป็นพื้นที่ดอนของชะอำมีครอบครัวของนายมั่น ซึ่งอพยพมาจากอำเภอบ้านแหลมมาอยู่บริเวณนี้เป็นกลุ่มแรก ๆ ประกอบอาชีพทำไร่ ทำนา ในเวลาต่อมามีชาวจีนอพยพมาอาศัยอยู่ในหมู่บ้าน ประกอบอาชีพเช่นเดียวกับคนในพื้นที่เดิม เมื่อมีการสร้างสำนักงานเทศบาลตำบลชะอำ (เทศบาลเมืองชะอำปัจจุบัน) และต่อมาที่ว่าการอำเภอชะอำได้ย้ายมาจาก ต.หนองจอก อ.ท่ายาง(ในปัจจุบัน) มาตั้งในเขตพื้นที่ของหมู่บ้านสืบเนื่องจนถึงปัจจุบัน ทำให้มีหน่วยงานราชการได้มาจัดตั้งอยู่รอบ ๆ สำนักงานเทศบาล และที่ว่าการอำเภอชะอำหลาย ๆ หน่วยงาน
เทศบาลเมืองชะอำ ได้ประกาศจัดตั้งชุมชนบ้านพลีเป็นชุมชนย่อยในเขตเทศบาลเมืองชะอำ เมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2544 ประกอบด้วยหมู่บ้านเดียว คือ หมู่บ้านพลี มีประธานกรรมการชุมชนคนแรก คือ นายพยง พลับพลาทอง และปัจจุบันมี นายยัง เกตุแก้ว เป็นประธนกรรมกรชุมชน และมีคณะกรรมการชุมชนในการบริหารชุมชน จำนวนทั้งสิ้น 71 คน
วิถีชีวิตชุมชน และภูมิปัญญาท้องถิ่น
ด้วยความหลากหลายทางด้านวัฒนธรรมประเพณีที่ชาวบ้านพลีได้ยึดถือปฏิบัติสืบมาให้คนรุ่นหลัง คือ การเล่นวัวลาน งานประเพณีทางศาสนา เช่น งานบวช งานขึ้นบ้านใหม่ งานศพ ซึ่งงานบุญของชุมชนบ้านพลีนั้น แม่ครัวที่มีความสามารถในการประกอบอาหารต่างมารวมตัวกันร่วมงาน และประกอบอาหารสำหรับการเลี้ยงแขกที่มางาน ซึ่งอาหารที่ได้รับความชื่นชอบของชุมชน คือ ขนมจีนแป้งหมัก ซึ่งเป็นที่รู้จักและคุ้นเคยในรสชาติที่เอร็ดอร่อยถูกปากของแขกที่มาร่วมงานเป็นอย่างดี โดยมีเคล็ดของแม่ครัวทั้ง 5 คน คือ ป้าเผียน องอาจ, ป้าผิน องอาจ, ป้าอาบ เรียบดี, ป้าย้อย พราหมณ์แก้ว, และป้าอึ้ง มิ่งขวัญ มาเล่าสู่กันฟัง
การทำขนมจีนแป้งหมักนั้นนิยมใช้ข้าวจ้าวเก่า และน้ำที่ใช้จะต้องเป็นน้ำฝน หรือน้ำที่มีความสะอาดมากๆ เพราะจะทำให้เส้นของขนมจีนไม่ขาดเป็นท่อนๆ สำหรับขั้นตอนของการหมักแป้งนั้น หลังจากที่แช่ข้าวให้ขึ้นน้ำแล้วสงข้าวใส่กระบุงแล้วจะต้องให้ใบไม้บิดให้มิด จะนิยมใช้ใบแจง และใบมะละกอ แล้วปิดทับด้วยของหนักๆ เช่น เขียง ลูกมะพร้าว เป็นเวลา 3 วัน 3 คืน และจะต้องนำข้าวที่หมักไว้มาล้างในตอนเช้าทุกวัน หลังจากข้าวหมักได้ที่แล้วจะนำมายีให้เปื่อย กรองด้วยผ้าขาวบางในกระบุงให้น้ำที่ยีกับแป้งออกให้หมด เมื่อแป้งแห้งแล้วจะใช้ผ้าขาวบางห่อและใช้ของหนักๆ ทับให้แน่นผึ้งไว้ 1 คืน เมื่อแป้งได้ที่แล้วจะนำมาปั้นเป็นก้อนๆ ประมาณก้อนละ 2 กิโลกรัม และน้ำแป้งที่ปั้นเสร็จแล้วนำไปนึ่งด้วยไฟปานกลางถึงค้อนข้างแรงให้แป้งสุกพอประมาณ โดยการสังเกตจากภายนอกลึกเข้าไปประมาณ 2 เซนติเมตร หลังจากนั้นนำแป้งที่นึ่งเสร็จแล้วมาตำในครกที่มีขนาดใหญ่ให้แป้งมีความเหนียว และนิ่มใช้เวลาในการตำประมาณ 15-20 นาที ก่อนจะนำมายีกับน้ำให้มีความหนืดพอประมาณด้วยการสังเกตเมื่อเทแป้งที่ยีแล้วไม่เละเกินไป แล้วนำมากรองกับผ้าขาวบางอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งขั้นตอนนี้ชาวบ้าน จะเรียกว่า การพูดแป้ง เพื่อกรองแป้งชิ้นใหญ่ที่ยีไม่ละเอียดออก ป้องกันไม่ให้ไปอุดรูกระป๋องบีบขนมจีน ก่อนจะนำเทลงในกระป๋องบีบแป้งขนมจีน ในขั้นตอนการบีบแป้งนั้นจะต้องให้น้ำที่ต้มเส้นขนมจีนเดือดพล่าน น้ำที่ต้มนั้นควรใส่เกลือไปนิดหน่อยเพื่อช่วยให้แป้งขนมจีนที่บีบเป็นเส้นไม่ขาดออกจากกัน เมื่อแป้งขนมจีนสุกจะลอยขึ้นมาเป็นแพให้เห็นชัดเจน แล้วจึงใช้ตะแกรงตักเส้นล้างด้วยน้ำเย็น และแช่ด้วยน้ำเย็นอีกครั้งหนึ่งเพื่อให้ผู้ที่ทำหน้าที่จับเส้นขนมจีนไม่ร้อนมือ เมื่อจับเส้นเป็นกระจับแล้ว นิยมวางบนใบมะยมรองในกระดง กระจาดเพื่อให้เส้นไม่ติดกับภาชนะที่เตรียมไว้ ซึ่งยอดมะยมยังสามารถนำมารับประทานเป็นผักแหนมกับขนมจีนได้อีกด้วย เป็นอันว่าขั้นตอนของการทำขนมจีนแป้งหมักที่แสนอร่อย เสร็จสมบูรณ์ แต่การรับประทานขนมจีนนั้นจะต้องรับประทานกับน้ำยากะทิ น้ำยาป่า น้ำพริก แกงเขียวฯ ซึ่งมีพ่อครัวระดับประธานกรรมการชุมชน นำโดยนายยัง เกตุแก้ว, นายสอิ้ง เรียบดี, ป้าละเมียด เรียบดี, ป้าประยงค์ เกตุแก้ว, นายเดชา เกตุแก้วและนายนิกร แก้วสีเหลือง นำทีมการปรุงรสของน้ำยากะทิที่มีรสชาติยอดเยี่ยม จนทำให้ชุมชนบ้านพลีได้รับเชิญร่วมงานของพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านชะอำทุกปี
ในการทำขนมจีนแป้งนั้นคุณป้ายังบอกอีกว่าจำเป็นต้องอาศัยแรงงาน และความร่วมไม้ร่วมมือของประชาชนในชุมชนบ้านพลีจึงจะเป็นขนมจีนแป้งหมักบ้านพลีที่อร่อยและสามารถเลี้ยงแขกได้ หากชุมชนไหนสนใจจะให้ทีมแม่ครัวของบ้านพลีไปช่วยทำขนมจีนแป้งหมักแล้วติดต่อที่ประธานยัง เกตุแก้วได้
รวบรวมข้อมูลโดย นางสาวมาลัย การินตา หัวหน้างานพัฒนาชุมชน กองสวัสดิการสังคม เทศบาลเมืองชะอำ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี 032-471665 โทรสาร 032-471665
ขอขอบคุณผู้ให้ข้อมูลของชุมชนบ้านพลี
1.นายยัง เกตุแก้ว ประธานกรรมการชุมชนบ้านพลี
2.นายสอิ้ง เลียบดี กรรมการชุมชน
