ประวัติความเป็นมาของชุมชน
จากการบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่ที่อยู่ใน"ชุมชนบ้าคลองเทียน"เดิมเป็นหมู่บ้านคลองเทียน เหตุที่เรียกชื่อนี้ เนื่องจากสมัยก่อนมีต้นเทียนขึ้นบริเวณริมคลองเป็นจำนวนมาก ครอบครัวแรกที่มาตั้งถิ่นฐาน คือ ครอบครัวตาเกิด ยายหงษ์ มีผล และครอบครัวตาทวน ยายจัยทร์ พันธ์นาค ได้รับคัดเลือกเป็นผู้ใหญ่บ้านคนแรก กระทั้งได้มีพระราชกฤษฎีกายกระดับฐานะตำบลชะอำเป็นเทศบาลตำบลชะอำ
เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2480 หมู่บ้านคลองเทียนจึงอยู่ในความปกครองของเทศบาลตำบลชะอำ ต่อมาได้มีการจัดตั้งเป็นชุมชนเมื่อในวันที่ 9 สิงหาคม 2538 โดยมีนายธรรมนูญ ศรีนวล เป็นประธานกรรมการชุมชนจนถึงปัจจุบัน
ลักษณะเด่นของชุมชน
ชุมชนบ้านคลองเทียนเป็นชุมชนที่ติดอยู่ทะเล วิถีชีวิตของประชาชนในชุมชนเกี่ยวข้องกับทะเล อาชีพหลักของประชาชน คือ อาชีพประมง ซึ่งมีลักษณะที่แตกต่างจากอาชีพอื่นๆ ตรงที่ใช้เวลาในการออกเรือในเวลากลางคืน และจะกลับเข้าฝั่งในเวลาเช้า อีกทั้งยังมีข้อจำกัด คือ ถ้าเป็นฤดูมรสุมจะออกเรือไม่ได้ ในสมัยก่อนการออกเรือแต่ละจะต้องฟังข่าวพยากรณ์อากาศจากวิทยุอย่างรายละเอียดเพื่อความปลอดภัยของลูกเรือ
อาชีพประมงนั้นจะต้องใช้วิธีสังเกตจากประสบการณ์ของชาวประมงเอง ว่าบริเวณใดมีปลาชุมโดยดูจากผิวทะเลจะเป็นพรายสีทอง และสามารถทราบได้ว่าเป็นปลาอะไร ซึ่งแตกต่างจากปัจจุบันที่มีเครื่องที่ทันสมัย ทั้งซาวเดอร์ โซนาร์ และดาวยิง เรือประมงมีหลายชนิด และชนิดของเรือก็เป็นปัจจัยหนึ่งที่มีผลต่อระยะเวลาในการออกทะเลของชาวประมง กล่าวคือ เรือลากอวนคู่จะอยู่ในทะเลประมาณ 6-7 วัน เรืออวนล้อม เรือลากแคระไปเย็นกลับเช้า และเรืออวนซั้งอยู่ทะเลลึก เรียกว่า เรือจับซั้งหรือตีปลาซั้ง เรือประมงลำใหญ่ที่มีอุปกรณ์ครบจะมีราคาถึง 3 ล้านบาท และมีคนประจำเรือประมาณ 40-50 คน ส่วนเรือประจำลำเล็กมีคนประจำเรือประมาณ 15-20 คน โดยเรือมีได๋กง ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมเรือ จำนวน 1 คน มีนายท้ายเรือที่เรียกว่า อินทเนีย ทำหน้าที่ประจำเครื่อง จำนวน 1 คน อุปกรณ์สำคัญที่ชาวประมงใช้ในการจับสัตว์น้ำทะเล ได้แก่ อวน ลอบได โดยอวนใช้จับปลา ลอบใช้จับปู กุ้ง และไดใช้จับหมึก ชุมชนจึงมีความรอบรู้ในการทำและใช้เครื่องมือต่างๆ เหล่านี้เป็นอย่างดี อย่างเช่น วิธีการวางอวน เมื่อเรือไปถึงจุดที่มองเห็นฝูงปลา ซึ่งจะเคลื่อนตัวตามกระแสน้ำ จะใช้อวนล้อม โดยค่อยๆ ปล่อยอวนลอยออกจากเรือลงน้ำเรื่อยๆ ไม่ให้อวนพันกัน แล่นเรือไปจนหมดกองอวน แล้วทิ้งธงสัญญาลักษณ์ ทั้งนี้ก็เพื่อไม่ให้เรือลำอื่นเข้าใกล้ จากนั้นก็จอดเรือพักผ่อนอยู่บริเวณนั้นประมาณ 2-3 ชั่วโมง และจึงกู้ปลา โดยการจับอวนที่หัวท้ายทั้งสองด้านแล้วสาวขึ้นมาบนเรือ ถ้าได้ปลาจำนวนมากก็เก็บไว้ใต้ท้องเรือก่อน สำหรับอวนจมจะใช้คาดการณ์ว่าบริเวณนั้นน่าจะมีปลาก็จะปล่อยอวนลงน้ำแล้วแล่นเรือตรงไป เรื่อยๆ จนหมดกองอวน แล้วทิ้งธงหรือทุ่นรอ 2-3 ชั่วโมง จึงกู้เช่นเดียวกับอวนลอย) สัตว์ทะเลต่างๆ ที่ชุมชนหามาได้หากมีเหลือจากการจำหน่ายก็จะนำไปตากแห้ง ซึ่งการตากแห้งนี้เป็นวิธีการหนึ่งของการถนอมอาหาร และเป็นภูมิปัญญาดั้งเดิมของคนไทยที่มีมาตั้งแต่บรรพบุรุษปัจจุบันก็ยังมีให้เห็นในชุมชน นอกจากนี้ก็แปรรูปของแห้งต่างๆ เช่น ปลาแดดเดียว ปลาเค็ม กุ้งแห้ง ปลาหมึกแห้ง เพื่อจำหน่ายต่อไป อีกทั้งในชุมชนยังมีภูมิปัญญาท้องถิ่นอย่างหนึ่งที่ควรเผยแพร่ให้ชุมชนอื่นทราบ และควรอนุรักษ์เผยแพร่ให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้และสืบทอด คือการทำกรงนกหัวจุก หรือนกปรอทจุก โดยคุณธรรมนูญ ศรีนวล (ประธานกรรมการชุมชน)
ชุมชนบ้านคลองเทียนเป็นชุมชนมีขนาดครอบครัวขยาย หรือครอบครัวใหญ่ ส่วนใหญ่เป็นแบบเครือญาติกัน มีความสัมพันธ์แน่นแฟ้น ประชาชนนับถือศาสนาพุทธ และมีการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ณ วัดเนรัญชราราม เช่น การทำบุญตักบาตร ทอดกฐิน งานอุปสมบท การสวดอภิธรรมศพ เป็นต้น
ของดีของชุมชน
ปัจจุบันชุมชนบ้านคลองเทียน มีหมู่บ้านคลองเทียนที่ยังคงมีสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติคล้ายหมู่บ้านชายทะเลชนบททั่วไป มีทั้งต้นมะพร้าวขึ้นเรียงรายอยู่ทั่วไปในหมู่บ้านมีหาดทรายขาวทอดยาวตลอดแนวชายฝั่งทะเลจนจรดชุมชนสะพานหิน อีกทั้งมีหาดทรายงอกผืนใหญ่ที่เป็นที่สาธารณะแผ่นดินให้ชุมชนทุกคนเป็นเจ้าของร่วมกันสถานที่แห่งมีทัศนียภาพที่สวยงามเหมาะแก่การมาพักผ่อนตากอากาศชายทะเล จึงทำให้สถานที่แห่งนี้มีนักท่องเที่ยวต่างถิ่นมาพักผ่อนอยู่เสมอ ปัจจุบันภายในชุมชนจึงมีธุรกิจโรงแรม บ้านพักบังกะโล และบ้านพักส่วนตัวเกิดขึ้น ส่งผลให้ประชาชนในชุมชนมีอาชีพและมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการค้าขาย การให้เช่ารถจักรยาน เรือสำราญต่างๆ เช่น เรือกล้วย เรือสกู๊ตเตอร์ เป็นต้น สินค้าที่สามารถจับจ่ายจากชุมชนได้ คือ อาหารทะเลสดๆ กุ้ง หอย ปู ปลา หลากหลายชนิด และอาหารทะเลที่แปรรูปแล้ว ซึ่งจะหาซื้อได้ตลอดแนวสะพานปลา
รวบรวมข้อมูลโดย นางสาวมาลัย การินตา หัวหน้างานพัฒนาชุมชน กองสวัสดิการสังคม เทศบาลเมืองชะอำ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี 032-471665 โทรสาร 032-471665
ขอขอบคุณผู้ให้ข้อมูลของชุมชนบ้านคลองเทียน
1.นายธรรมนูญ ศรีนวล ประธานกรรมการชุมชนบ้านคลองเทียน
2. นายปัญญา พุ่มเจริญ ผู้ช่วยกรรมการ
